Home / Specialismen / Werkgever als verdachte na een bedrijfs-/arbeidsongeval
Werkgever als verdachte na een ernstig arbeidsongeval
Een ernstig arbeidsongeval heeft in de eerste plaats grote menselijke gevolgen. Tegelijkertijd moet een werkgever snel handelen: hulp organiseren, het ongeval melden, de situatie veiligstellen, medewerkers informeren en meewerken aan onderzoek. In korte tijd kunnen ook juridische vragen ontstaan. Heeft de onderneming voldoende veiligheidsmaatregelen getroffen? Wie was verantwoordelijk voor instructie en toezicht? En wordt de werkgever alleen als betrokkene gehoord of ook als verdachte?
Na een zeer ernstig of dodelijk ongeval kan de Nederlandse Arbeidsinspectie onder leiding van het Openbaar Ministerie strafrechtelijk onderzoek doen. Daarnaast kan bestuursrechtelijke handhaving volgen, bijvoorbeeld een boete of stillegging. Het is daarom belangrijk dat veiligheid, feitenonderzoek en juridische positie vanaf het begin zorgvuldig naast elkaar worden georganiseerd.
OP DEZE PAGINA
Meldplicht bij een arbeidsongeval
Onderzoek door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Zorgplicht, Arbowet en feitelijk leidinggeven
Meldplicht bij een arbeidsongeval
Een werkgever moet een arbeidsongeval direct melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie wanneer het slachtoffer overlijdt, blijvend letsel oploopt of in een ziekenhuis wordt opgenomen. Dit geldt ook als pas later blijkt dat aan een van deze criteria is voldaan. Het niet of te laat melden kan op zichzelf tot handhaving leiden.
Laat de ongevalssituatie, voor zover dat veilig kan, zo veel mogelijk ongewijzigd totdat de inspecteur een beeld heeft kunnen vormen. Zorg tegelijk dat acuut gevaar wordt weggenomen en dat noodzakelijke hulp niet wordt belemmerd. Leg vast welke maatregelen om veiligheidsredenen direct moesten worden genomen.
Onderzoek door de Nederlandse Arbeidsinspectie
De inspecteur kan de plaats van het ongeval bekijken, documenten opvragen en betrokkenen of getuigen spreken. In veel gevallen wordt de werkgever gevraagd zelf onderzoek te doen en een werkgeversrapportage met verbeterplan op te stellen. Bij zeer ernstige en dodelijke ongevallen kan een strafrechtelijk onderzoek volgen en kan proces-verbaal worden opgemaakt.
De rollen kunnen tijdens het onderzoek veranderen. Een persoon die eerst informatie geeft als getuige, kan later als verdachte worden aangemerkt. Maak daarom vooraf duidelijk in welke hoedanigheid iemand wordt gehoord. Werknemers moeten vrij kunnen verklaren; voorkom beïnvloeding en voer geen gezamenlijke 'voorbesprekingen' over wat er is gebeurd.
Zorgplicht, Arbowet en feitelijk leidinggeven
Bij de beoordeling wordt onder meer gekeken naar de risico-inventarisatie en -evaluatie, werkinstructies, opleiding, onderhoud, beschermingsmiddelen en toezicht. Papieren procedures zijn niet voldoende wanneer de praktijk structureel anders was. Andersom betekent een ongeval niet automatisch dat de werkgever strafrechtelijk aansprakelijk is.
Ook moet worden vastgesteld wie binnen de organisatie feitelijk verantwoordelijk was. Naast de onderneming kunnen bestuurders, leidinggevenden of andere natuurlijke personen in beeld komen. De enkele functie of formele verantwoordelijkheid is niet zonder meer beslissend; de feitelijke bevoegdheden, wetenschap en gedragingen moeten worden onderzocht.
Wat moet u direct veiligstellen?
Bewaar de relevante RI&E, het plan van aanpak, werkinstructies, opleidingsbewijzen, onderhoudsgegevens, roosters, werkvergunningen en communicatie rond de werkzaamheden. Stel camerabeelden en digitale gegevens veilig voordat zij automatisch worden overschreven. Noteer wie aanwezig waren en welke veranderingen na het ongeval zijn aangebracht.
Maak een intern feitenoverzicht, maar bewaak het verschil tussen leren van het ongeval en het bepalen van de procespositie. Deel onderzoeksresultaten niet breder dan nodig en laat beoordelen welke stukken moeten worden verstrekt. Wijzig nooit achteraf bestaande documenten.
Juridische bijstand aan werkgever en onderneming
Ik heb ervaring met het bijstaan van de onderneming en betrokken leidinggevenden bij het onderzoek, bij verhoren en bij de beoordeling van een boeterapport of strafdossier. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijke belangenverschillen. De onderneming en een individuele medewerker kunnen soms niet door dezelfde advocaat worden bijgestaan.
Heeft een ernstig arbeidsongeval plaatsgevonden of heeft de Arbeidsinspectie een onderzoek aangekondigd? Neem dan zo vroeg mogelijk contact op. Zo kunnen de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen, medewerking aan het onderzoek en de rechten van betrokkenen zorgvuldig op elkaar worden afgestemd.
Mr. D.C.O. (Daniel) Ayinla
Advocaat strafrecht & bestuursrecht — cum laude Universiteit Leiden, docent strafrecht
GERELATEERDE ONDERWERPEN